أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

349

قانون ( فارسى )

لازم بسرعت پيش رود . بهداشت پاسبان و نگهدار تن مىشود و مانع راه يافتن گنديدگى به بدن مىگردد و از چيرگى گرماى بيگانه جلوگيرى مىكند ، خواه اين گرمى غير طبيعى از بيرون و خواه از درون باشد . ابدان همهء اشخاص از حيث وجود رطوبت اصلى برابر نيستند و گرماى غريزى آنها نيز متفاوت است . رطوبت هر بدنى براى مقاومت در برابر خشكى جهت اعتدال مزاج و حد مناسب گرماى غريزى ويژگىهاى خود را دارد و رطوبت غريزى از حد لازم تجاوز نمىكند . ليكن گاهى اتفاق مىافتد كه عوامل معينى در خشكانيدن و تبخير اين رطوبت غريزى پيشدستى مىكنند ، واضح‌تر بگوئيم مرگ قبل از موقع طبيعى بوجود مىآورند . برخى گويند : « چنين مرگى را بايد مرگ طبيعى شمرد و مرگ غير طبيعى چيز ديگرى است » . پس بهداشت براى آن است كه تن انسان را تا مرز مرگ طبيعى برساند و هنجاريهاى زندگى را نگهدارى كند . در اين نگهدارى دو نيرو دست‌اندركارند كه طبيب بايد بر آنها ارج بگذارد : يكى از آن دو ، نيروى طبيعى است كه عبارت از نيروى غذائى مىباشد ، غذائى كه گوهرش نشان از خاك و آب دارد و بخش تبخيرشده رطوبت غريزى را جبران مىكند « 145 » . دوم قوه حياتى كه عبارت از نيروى جهنده ( نبض زن ) است كه بخش تحليل‌رفتهء روح را بوسيله گوهر هوائى و آتشى تلافى مىكند . و از آنجا كه غذاها از لحاظ كنش با گيرنده‌هاى غذا شباهتى ندارند ، نيروى تغيير دهنده آفريده شد تا غذا و غذا گيرنده را همانند سازد و در واقع كنش از غذا و واكنش از غذا گيرنده بميان آيد . براى انجام اين كار دستگاهى متشكل از اندام‌ها و مجارى بوجود آمد كه كار گرفتن و گوارش و دفع را عهده‌دار شدند . پس ما مىگوئيم : هدف اساسى در رعايت بهداشت آن است كه عوامل و ابزارهاى مذكور را تا حد امكان در اعتدال نگهدارد و در نگهدارى آنها بيشترين كوشش را به عمل آورد . اعتدال در هفت امر لازم است : اعتدال در مزاج ، اعتدال در رژيم غذائى ، اعتدال در پالايش مواد دفعى ، اعتدال در نگهدارى تركيب ، اعتدال در استنشاق و جذب هواى خوب ، اعتدال در گزينش لباس مناسب ، و اعتدال در فعاليت و استراحت بدنى و نفسانى . خواب و بيدارى نيز تا اندازه‌اى اهميت دارند . از آنچه سابقا بيان كرديم تو ياد گرفتى كه نه اعتدال و نه حالت بهبودى ، هيچيك در وصف معينى نمىگنجد و همچنين هيچ مزاجى بر تندرستى و اعتدال معين قرار نمىگيرد و هر حالتى در موقعى و هر اعتدالى در شروطى مورد پژوهش ماست . بگذار پيش از همه به وضع نوزاد بسيار معتدل المزاج بپردازيم :

--> ( 145 ) - نسخهء انگليسى : « فرسودگى و از بين رفتن بافتها را جبران مىكند » .